Klauzula własności

 

Klauzula własności, zwana też klauzulą mienia osób trzecich, to zapis w umowie ubezpieczenia, który pozwala objąć ochroną mienie niebędące własnością ubezpieczonego, ale znajdujące się w jego posiadaniu, pieczy lub użytkowaniu. Innymi słowy – jeśli firma lub osoba fizyczna przechowuje, przetwarza albo użytkuje cudzy sprzęt, materiały, towary lub inne przedmioty, może zabezpieczyć je ubezpieczeniem, mimo że formalnie nie jest ich właścicielem. Kluczowe jest to, że odpowiedzialność ubezpieczyciela zostaje rozszerzona także na straty dotyczące tego „cudzego” mienia – o ile w polisie została zawarta omawiana klauzula.

Geneza tej klauzuli ma związek z praktycznymi potrzebami przedsiębiorców i usługodawców, którzy bardzo często mają pod opieką mienie należące do innych podmiotów – np. klienta, kontrahenta czy partnera biznesowego. Przykładem może być firma budowlana, która przyjmuje do przechowania dostarczone przez inwestora materiały budowlane, warsztat naprawczy, który bierze na serwis cudzy pojazd, albo magazyn, w którym składowane są towary należące do klientów. W każdej z tych sytuacji, w razie pożaru, zalania, kradzieży czy innego zdarzenia, odpowiedzialność finansowa może spaść na firmę, która tylko czasowo sprawowała pieczę nad mieniem. Klauzula własności zabezpiecza taki przypadek.

Podstawę prawną tej klauzuli można wywieść z ogólnej zasady swobody umów cywilnych (art. 353¹ Kodeksu cywilnego) oraz z przepisów dotyczących ubezpieczenia mienia (art. 805 i następne k.c.), które nie ograniczają ochrony wyłącznie do mienia będącego własnością ubezpieczonego. Oznacza to, że strony umowy mają prawo objąć ubezpieczeniem także przedmioty należące do osób trzecich, jeśli mają ku temu interes prawny – np. z racji odpowiedzialności kontraktowej lub przechowania.

Zastosowanie tej klauzuli jest bardzo szerokie. Występuje w ubezpieczeniach majątkowych firm budowlanych, transportowych, magazynowych, serwisowych, produkcyjnych czy logistycznych. Na przykład – firma transportowa przewozi meble klienta i dochodzi do ich uszkodzenia podczas kolizji. Albo zakład produkcyjny otrzymuje od kontrahenta specjalistyczną formę do wtrysku plastiku, która ulega zniszczeniu w pożarze hali. W obu przypadkach klauzula własności pozwala pokryć szkodę i uniknąć wielotysięcznych roszczeń. Należy jednak pamiętać, że ubezpieczyciele wymagają często spisu takiego mienia lub określenia jego rodzaju i wartości w umowie, a także posiadania dowodów na jego powierzenie (np. protokołów odbioru, umów przechowania, zleceń serwisowych itp.).

Podsumowując: klauzula własności (mienia osób trzecich) to mechanizm umożliwiający objęcie ochroną ubezpieczeniową cudzych przedmiotów znajdujących się w pieczy ubezpieczonego. Chroni interesy firm, które biorą odpowiedzialność za rzeczy klientów, nawet jeśli ich nie posiadają na własność. Dzięki tej klauzuli przedsiębiorca nie zostaje z problemem finansowym, gdy dojdzie do szkody w powierzonym mieniu.