Niedbalstwo

Niedbalstwo w ubezpieczeniach oznacza brak wymaganej ostrożności przy zachowaniu, które może doprowadzić do szkody albo zwiększyć jej rozmiar. Nie chodzi jeszcze o celowe wyrządzenie szkody, ale o sytuację, w której ktoś nie zachował się tak uważnie, jak powinien w danych okolicznościach. Przykładem może być pozostawienie otwartego okna podczas ulewy, niezabezpieczenie lokalu po włamaniu, brak reakcji na widoczną awarię instalacji albo lekceważenie podstawowych zasad bezpieczeństwa. Punktem odniesienia jest tu pojęcie należytej staranności z Kodeksu cywilnego, czyli staranności ogólnie wymaganej w danym rodzaju spraw.

W ubezpieczeniach szczególnie ważne jest odróżnienie zwykłego niedbalstwa od rażącego niedbalstwa. Zwykłe niedbalstwo to błąd, przeoczenie albo brak ostrożności, który może zdarzyć się przeciętnemu człowiekowi. Rażące niedbalstwo to już poważne lekceważenie elementarnych zasad ostrożności. Kodeks cywilny przewiduje, że przy rażącym niedbalstwie odszkodowanie co do zasady nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej albo wypłata odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności.

Geneza tego pojęcia wynika z potrzeby zachowania równowagi między ochroną ubezpieczeniową a odpowiedzialnym zachowaniem klienta. Ubezpieczenie ma chronić przed zdarzeniami losowymi, ale nie powinno zachęcać do lekkomyślności. Gdyby każda szkoda była pokrywana niezależnie od zachowania ubezpieczonego, wzrosłoby ryzyko nadużyć, a koszty polis musiałyby być wyższe dla wszystkich. Dlatego prawo i praktyka ubezpieczeniowa od dawna rozróżniają zwykły błąd, poważne zaniedbanie i działanie umyślne.

Niedbalstwo ma duże znaczenie przy likwidacji szkód. Ubezpieczyciel może badać, czy zachowanie klienta przyczyniło się do powstania szkody, zwiększyło jej rozmiar albo utrudniło ustalenie okoliczności zdarzenia. Istotny jest jednak związek między zaniedbaniem a szkodą. Sam fakt, że klient czegoś nie dopilnował, nie zawsze wystarczy do odmowy wypłaty. Trzeba ocenić, czy to zachowanie rzeczywiście miało wpływ na zdarzenie lub jego skutki.

W praktyce niedbalstwo pojawia się przy wielu rodzajach ubezpieczeń. W ubezpieczeniach majątkowych może dotyczyć braku zabezpieczenia mieszkania, nieserwisowanej instalacji albo pozostawienia mienia w warunkach oczywistego zagrożenia. W komunikacji może chodzić o pozostawienie kluczyków w pojeździe albo niezachowanie podstawowej ostrożności. W ubezpieczeniach firmowych niedbalstwo może polegać na ignorowaniu przepisów BHP, przeciwpożarowych lub technicznych. Po powstaniu szkody znaczenie ma także obowiązek podjęcia działań ograniczających dalsze straty.

Dla klienta najważniejsze jest to, że nie każde niedbalstwo przekreśla ochronę. Znaczenie ma stopień winy, treść umowy, rodzaj ubezpieczenia i wpływ zachowania na szkodę. Ubezpieczyciel nie powinien automatycznie odmawiać wypłaty tylko dlatego, że można wskazać jakieś uchybienie. Inaczej ocenia się zwykłe przeoczenie, a inaczej zachowanie skrajnie lekkomyślne, sprzeczne z podstawowymi zasadami rozsądku.

Podsumowując, niedbalstwo to niezachowanie wymaganej ostrożności, które może mieć wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela. W zwykłej postaci nie zawsze prowadzi do odmowy wypłaty, ale w formie rażącego niedbalstwa może istotnie ograniczyć lub wyłączyć ochronę. W praktyce decydują szczegóły: stopień zaniedbania, jego związek ze szkodą i treść konkretnej umowy ubezpieczenia.

Więcej informacji z zakresu ubezpieczeń znajdziesz na stronie brokerniedzielski.pl