Niepewność zdarzenia ubezpieczeniowego (losowość zdarzenia)

Niepewność zdarzenia ubezpieczeniowego, nazywana także losowością zdarzenia, oznacza, że w chwili zawierania umowy ubezpieczenia nie wiadomo, czy dane zdarzenie w ogóle wystąpi, kiedy wystąpi albo jaki będzie jego rozmiar. Jest to jedna z najważniejszych zasad ubezpieczeń. Gdyby zdarzenie było pewne, znane z góry albo już zaistniałe przed zawarciem umowy, nie mielibyśmy do czynienia z typowym ryzykiem ubezpieczeniowym, lecz z próbą przerzucenia istniejącej straty na ubezpieczyciela.

W praktyce chodzi o to, że ubezpieczenie ma chronić przed skutkami przyszłych i niepewnych zdarzeń, takich jak pożar, wypadek, kradzież, choroba, uszkodzenie mienia, odpowiedzialność cywilna za wyrządzoną szkodę czy śmierć ubezpieczonego. Niepewność może dotyczyć samego faktu wystąpienia zdarzenia, ale także jego daty lub skali. Przykładowo nie wiadomo, czy dojdzie do zalania mieszkania, ale jeśli do niego dojdzie, nie wiadomo też, jak duża będzie szkoda. Podobnie w ubezpieczeniu na życie śmierć człowieka jest zdarzeniem pewnym biologicznie, ale niepewny pozostaje moment jej nastąpienia, dlatego może być objęta ochroną ubezpieczeniową.

Podstawą prawną tego pojęcia jest przede wszystkim konstrukcja umowy ubezpieczenia określona w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 805 k.c. ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Samo pojęcie „wypadku” ubezpieczeniowego zakłada zdarzenie przyszłe, niepewne i niezależne w sensie ubezpieczeniowym od swobodnej decyzji osoby zainteresowanej świadczeniem. Znaczenie mają także przepisy dotyczące obowiązku podawania prawdziwych informacji przy zawieraniu umowy oraz przepisy pozwalające odmówić wypłaty, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie lub gdy ryzyko zostało przedstawione nierzetelnie.

Geneza tej zasady sięga samej idei ubezpieczeń jako mechanizmu rozłożenia ryzyka na większą grupę osób. Ubezpieczenie działa tylko wtedy, gdy wiele podmiotów płaci składki, a świadczenia otrzymują ci, których dotknęło określone, niepewne zdarzenie. Gdyby można było ubezpieczać szkody już istniejące albo zdarzenia pewne, system straciłby ekonomiczny sens. Składka nie byłaby wtedy ceną za przejęcie ryzyka, lecz zapłatą za pokrycie znanej straty, co prowadziłoby do nadużyć i destabilizacji rynku.

Znaczenie losowości w praktyce ubezpieczeniowej jest bardzo duże. Ubezpieczyciel przed zawarciem umowy ocenia, czy dane ryzyko nadaje się do ubezpieczenia, czy jest możliwe do oszacowania i czy nie zostało już zrealizowane. Dlatego w formularzach pojawiają się pytania o stan zdrowia, wcześniejsze szkody, zabezpieczenia mienia, sposób prowadzenia działalności czy znane okoliczności mogące zwiększać ryzyko. Jeśli klient wie o zdarzeniu lub okolicznościach, które praktycznie przesądzają o powstaniu szkody, powinien je ujawnić. Brak takiej informacji może skutkować odmową wypłaty albo ograniczeniem odpowiedzialności.

Losowość wpływa także na treść ogólnych warunków ubezpieczenia. To dlatego umowy zawierają wyłączenia dotyczące szkód umyślnych, zdarzeń znanych przed początkiem ochrony, normalnego zużycia rzeczy, wad istniejących wcześniej czy działań podejmowanych z pełną świadomością nieuchronnej szkody. Ubezpieczyciel nie przejmuje odpowiedzialności za wszystko, lecz za określone ryzyko, które w chwili zawarcia umowy miało charakter niepewny.

Podsumowując, niepewność zdarzenia ubezpieczeniowego oznacza, że ochrona ubezpieczeniowa dotyczy zdarzeń przyszłych i losowych, których wystąpienia, terminu lub rozmiaru nie można z góry przesądzić. Zasada ta odróżnia ubezpieczenie od finansowania znanych strat i chroni stabilność całego rynku. Dzięki niej składka jest ceną za przejęcie ryzyka, a nie za pokrycie szkody, która była już pewna lub znana przed zawarciem umowy.

Więcej informacji z zakresu ubezpieczeń znajdziesz na stronie brokerniedzielski.pl