Niewykonanie obowiązków prewencyjnych

Niewykonanie obowiązków prewencyjnych w ubezpieczeniach oznacza zaniechanie działań, których celem jest zapobieżenie szkodzie, ograniczenie jej rozmiaru albo niedopuszczenie do zwiększenia ryzyka. Nie chodzi o wymaganie zachowania idealnego, lecz o rozsądne czynności, których można oczekiwać od ubezpieczonego w danych okolicznościach. Przykładem może być brak wymaganych przeglądów instalacji, niezabezpieczenie budynku przed zalaniem, pozostawienie mienia bez nadzoru mimo obowiązku ochrony, ignorowanie zaleceń przeciwpożarowych albo niepodjęcie działań ratujących mienie po wystąpieniu zdarzenia.

Podstawą prawną jest przede wszystkim Kodeks cywilny. Art. 826 k.c. wskazuje, że po zajściu wypadku ubezpieczający powinien użyć dostępnych środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Przepis dopuszcza także uregulowanie w umowie lub OWU obowiązku zabezpieczenia możliwości dochodzenia roszczeń wobec osób odpowiedzialnych za szkodę. Znaczenie ma również art. 815 k.c., dotyczący obowiązku podania ubezpieczycielowi znanych okoliczności, o które pytał przy zawieraniu umowy, ponieważ część obowiązków prewencyjnych wiąże się z prawidłową oceną ryzyka.

Geneza tego pojęcia wynika z zasady współdziałania stron umowy ubezpieczenia. Ubezpieczyciel przejmuje finansowe skutki określonych zdarzeń, ale ubezpieczony nie może zachowywać się tak, jakby ryzyko przestało go dotyczyć. Ubezpieczenie nie ma nagradzać lekkomyślności ani finansować szkód, którym można było rozsądnie zapobiec. Dlatego w OWU pojawiają się wymogi dotyczące zabezpieczeń, konserwacji, przeglądów, przestrzegania przepisów technicznych, BHP, przeciwpożarowych lub zasad użytkowania mienia.

W praktyce ubezpieczeniowej niewykonanie obowiązków prewencyjnych ma znaczenie przy ocenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Jeżeli naruszenie obowiązku było istotne i miało wpływ na powstanie szkody albo zwiększenie jej rozmiaru, ubezpieczyciel może ograniczyć wypłatę świadczenia, a w szczególnych przypadkach odmówić jej w całości. Nie powinno to jednak następować automatycznie. Kluczowe jest ustalenie, jaki obowiązek został naruszony, czy wynikał z umowy, OWU albo przepisów prawa, czy ubezpieczony mógł go realnie wykonać oraz czy istnieje związek między zaniechaniem a szkodą.

Znaczenie tego pojęcia dla rynku ubezpieczeń jest duże, ponieważ obowiązki prewencyjne ograniczają liczbę i rozmiar szkód. Chronią także wspólnotę ubezpieczonych przed sytuacją, w której koszty rażąco niedbałych zachowań jednej osoby przerzucane są na wszystkich poprzez wyższe składki. Dobrze opisane obowiązki prewencyjne pozwalają ubezpieczycielowi prawidłowo kalkulować ryzyko, a klientowi jasno wiedzieć, czego musi dopilnować, aby ochrona była skuteczna.

Podsumowując, niewykonanie obowiązków prewencyjnych to naruszenie powinności zapobiegania szkodzie lub ograniczania jej skutków. W ubezpieczeniach nie każde uchybienie pozbawia ochrony, ale takie, które było zawinione, istotne i miało wpływ na powstanie lub rozmiar szkody, może prowadzić do ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Kluczowe znaczenie mają przepisy Kodeksu cywilnego, OWU oraz realny związek między zaniedbaniem a szkodą.

Więcej informacji z zakresu ubezpieczeń znajdziesz na stronie brokerniedzielski.pl