Obowiązek prewencyjny

Obowiązek prewencyjny w ubezpieczeniach oznacza powinność podejmowania działań, które mają zmniejszyć prawdopodobieństwo powstania szkody albo ograniczyć jej skutki. Nie dotyczy wyłącznie reakcji po zdarzeniu, ale także zachowania przed szkodą. Chodzi o to, aby ubezpieczony dbał o przedmiot ubezpieczenia, przestrzegał zasad bezpieczeństwa i nie zwiększał ryzyka ponad poziom przyjęty przy zawieraniu umowy. Przykładem może być wykonywanie przeglądów instalacji, utrzymywanie sprawnych zabezpieczeń przeciwpożarowych, zamykanie lokalu, stosowanie alarmu, przestrzeganie przepisów BHP albo właściwe przechowywanie towarów.

Podstawą prawną są przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy ubezpieczenia, obowiązków stron oraz działania po zajściu wypadku ubezpieczeniowego. Szczególne znaczenie ma zasada, że ubezpieczający powinien użyć dostępnych środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia, zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Część obowiązków prewencyjnych wynika także bezpośrednio z OWU, przepisów przeciwpożarowych, prawa budowlanego, BHP, regulacji technicznych albo wymogów dotyczących określonego rodzaju działalności. W praktyce to umowa i OWU wskazują, jakie konkretne zabezpieczenia lub działania są wymagane.

Geneza tego obowiązku wynika z podstawowej logiki ubezpieczenia. Ubezpieczyciel przejmuje finansowe skutki określonych zdarzeń, ale robi to przy założeniu, że klient zachowuje się rozsądnie i nie lekceważy ryzyka. Gdyby ubezpieczenie zwalniało z dbałości o mienie lub bezpieczeństwo, prowadziłoby to do większej liczby szkód, wyższych wypłat i wzrostu składek dla całej grupy ubezpieczonych. Obowiązki prewencyjne mają więc charakter ochronny i dyscyplinujący.

W praktyce ubezpieczeniowej obowiązek prewencyjny pojawia się szczególnie często w ubezpieczeniach majątkowych, firmowych, komunikacyjnych, rolnych, technicznych i transportowych. Ubezpieczyciel może wymagać określonych zamków, alarmów, przeglądów technicznych, instalacji przeciwpożarowych, procedur bezpieczeństwa, nadzoru nad mieniem albo właściwego sposobu magazynowania. Przy szkodzie sprawdza się, czy wymagane zabezpieczenia istniały, były sprawne i faktycznie używane. Jeśli ich brak miał wpływ na powstanie szkody lub zwiększenie jej rozmiaru, może to prowadzić do ograniczenia albo odmowy wypłaty świadczenia.

Znaczenie obowiązku prewencyjnego dla rynku ubezpieczeń jest duże, ponieważ pozwala ograniczać liczbę szkód i utrzymywać składki na bardziej racjonalnym poziomie. Dla klienta jest to natomiast przypomnienie, że ochrona ubezpieczeniowa nie działa w oderwaniu od jego zachowania. Ubezpieczenie nie zastępuje elementarnej staranności, lecz wspiera wtedy, gdy mimo zachowania rozsądnych środków bezpieczeństwa dojdzie do zdarzenia objętego ochroną.

Podsumowując, obowiązek prewencyjny to wymóg podejmowania działań zmniejszających ryzyko szkody i ograniczających jej skutki. Jego źródłem są przepisy prawa, OWU oraz konkretne wymogi bezpieczeństwa związane z danym rodzajem mienia lub działalności. Niewykonanie tego obowiązku może mieć wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela, zwłaszcza gdy zaniedbanie przyczyniło się do powstania lub zwiększenia szkody.

Więcej informacji z zakresu ubezpieczeń znajdziesz na stronie brokerniedzielski.pl