Obowiązek ratowania mienia

Obowiązek ratowania mienia, nazywany także obowiązkiem ratownictwa, oznacza powinność podjęcia dostępnych i rozsądnych działań w celu ochrony ubezpieczonego mienia przed zniszczeniem, ograniczenia szkody albo niedopuszczenia do jej powiększenia. Dotyczy sytuacji, w której zdarzenie już wystąpiło albo bezpośrednio zagraża mieniu. Nie chodzi o bohaterskie narażanie życia, lecz o działania możliwe i bezpieczne w danych okolicznościach, takie jak zakręcenie wody po pęknięciu rury, wezwanie straży pożarnej, odłączenie prądu, wyniesienie rzeczy z zalanego pomieszczenia, przykrycie uszkodzonego dachu plandeką albo zabezpieczenie lokalu przed kradzieżą po wybiciu szyby.

Podstawą prawną jest art. 826 Kodeksu cywilnego. Przepis ten zobowiązuje ubezpieczającego do użycia dostępnych środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia, zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Jeżeli ubezpieczający umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa nie podejmie takich działań, ubezpieczyciel może nie odpowiadać za szkody powstałe z tego powodu. Jednocześnie ubezpieczyciel powinien zwrócić celowe koszty ratowania mienia w granicach sumy ubezpieczenia, nawet jeżeli działania ratownicze ostatecznie okazały się bezskuteczne. Umowa lub OWU mogą przewidywać rozwiązania korzystniejsze dla klienta.

Geneza tego obowiązku wynika z zasady współdziałania stron umowy ubezpieczenia. Ubezpieczenie ma chronić przed skutkami zdarzeń losowych, ale nie może zachęcać do biernego przyglądania się szkodzie. Jeżeli właściciel widzi, że woda zalewa mieszkanie, powinien ograniczyć straty, zamiast czekać wyłącznie na przyjazd likwidatora. Obowiązek ratowania mienia zabezpiecza więc interes obu stron: ubezpieczony zmniejsza własną stratę, a ubezpieczyciel ogranicza rozmiar wypłaty do szkód, których nie dało się rozsądnie uniknąć.

W praktyce ubezpieczeniowej obowiązek ratownictwa występuje przede wszystkim w ubezpieczeniach majątkowych: mieszkaniowych, firmowych, rolnych, technicznych, transportowych i komunikacyjnych. Po zdarzeniu ubezpieczyciel może badać, jakie działania zostały podjęte, czy były adekwatne, czy koszty były uzasadnione i czy brak reakcji doprowadził do zwiększenia szkody. Dlatego warto dokumentować działania ratownicze: robić zdjęcia, zachować rachunki, protokoły służb, faktury za osuszanie, zabezpieczenie dachu, transport mienia lub usługę awaryjną.

Znaczenie tego pojęcia dla rynku ubezpieczeń jest duże, ponieważ ratowanie mienia ogranicza skalę strat i zmniejsza ryzyko nadużyć. Ubezpieczyciel nie powinien odmawiać zwrotu kosztów tylko dlatego, że akcja ratownicza nie przyniosła pełnego efektu, jeżeli była celowa i rozsądna. Z drugiej strony klient nie może oczekiwać pełnej wypłaty za tę część szkody, która powstała wyłącznie dlatego, że zignorował oczywiste zagrożenie lub dopuścił się rażącego niedbalstwa.

Podsumowując, obowiązek ratowania mienia to prawny i praktyczny nakaz rozsądnego działania w sytuacji zagrożenia lub powstania szkody. Ubezpieczony powinien użyć dostępnych środków, aby chronić mienie i ograniczać straty, a ubezpieczyciel powinien zwrócić celowe koszty takich działań w granicach umowy. Sens tej zasady polega na tym, że ochrona ubezpieczeniowa działa najlepiej wtedy, gdy klient i ubezpieczyciel współdziałają przy ograniczaniu skutków zdarzenia.

Więcej informacji z zakresu ubezpieczeń znajdziesz na stronie brokerniedzielski.pl