Opcja kosztorysowa (rozliczenie kosztorysowe)

 Opcja kosztorysowa to sposób rozliczenia szkody, w którym wysokość odszkodowania

ustala się na podstawie kalkulacji przewidywanych kosztów naprawy, bez konieczności

rozliczania naprawy na podstawie faktur przedstawionych przez warsztat. Ubezpieczyciel

określa zakres niezbędnych prac, liczbę roboczogodzin, ceny części i materiałów oraz

przyjęte stawki za pracę warsztatu, a następnie na tej podstawie wylicza kwotę

odszkodowania.

Pojęcie to jest szczególnie często spotykane przy ubezpieczeniu autocasco, gdzie sposób

likwidacji szkody może być jednym z elementów wariantu ubezpieczenia wybranego przy

zawieraniu umowy. Nie ma jednak jednej ustawowej definicji „opcji kosztorysowej”, która

określałaby identyczne zasady dla wszystkich polis. W ubezpieczeniach dobrowolnych, takich

jak AC, jej rzeczywiste znaczenie wynika przede wszystkim z konkretnej umowy i OWU.

Dlatego dwie polisy określane jako „kosztorysowe” mogą prowadzić do wyliczenia

odszkodowania według różnych zasad.

W praktyce ubezpieczyciel po oględzinach pojazdu sporządza kalkulację naprawy, zwykle

przy wykorzystaniu specjalistycznych systemów kosztorysowych. Kalkulacja powinna

określać między innymi operacje konieczne do wykonania naprawy, części wymagające

naprawy lub wymiany, ich ceny, liczbę roboczogodzin oraz koszt prac blacharskich,

mechanicznych i lakierniczych. Wysokość wyliczonej kwoty nie oznacza jednocześnie, że

właściciel pojazdu musi przeprowadzić naprawę dokładnie w sposób przyjęty przez

ubezpieczyciela.

Przykładowo kosztorys może wskazywać, że naprawa uszkodzonego zderzaka, wymiana

reflektora i prace lakiernicze wymagają określonej liczby roboczogodzin i części o określonej

wartości. Na tej podstawie ubezpieczyciel ustala należne świadczenie i wypłaca je

właścicielowi pojazdu. Klient może następnie zdecydować, gdzie i w jaki sposób pojazd

zostanie naprawiony, z zastrzeżeniem zasad wynikających z konkretnego ubezpieczenia.

Najważniejszą kwestią przy autocasco są postanowienia OWU. Umowa może określać, jakie

ceny części zostaną wykorzystane w kalkulacji, czy uwzględnia się części oryginalne lub inne

kategorie części, jakie stawki za roboczogodzinę zostaną zastosowane, czy odszkodowanie

obejmuje podatek VAT oraz czy przewidziano udział własny, franszyzę, amortyzację części

albo inne mechanizmy wpływające na końcową wysokość świadczenia. Nie można więc

zakładać, że „kosztorys” oznacza zawsze pełny koszt naprawy w autoryzowanym serwisie.

To jedna z najczęstszych pułapek przy zakupie AC. Klient może porównywać dwie polisy

wyłącznie na podstawie ceny i sumy ubezpieczenia, nie zwracając uwagi na sposób

późniejszego rozliczenia szkody. Tańszy wariant kosztorysowy może po szkodzie prowadzić

do niższego świadczenia niż wariant przewidujący rozliczenie według kosztów naprawy w

określonym rodzaju warsztatu. Nie oznacza to, że wariant kosztorysowy jest z definicji

niekorzystny. Może odpowiadać potrzebom klienta, który akceptuje określony sposób

kalkulacji w zamian za niższą składkę. Istotne jest jednak, aby wiedział o tej różnicy przed

zawarciem umowy.

Trzeba również odróżnić zasady dobrowolnego AC od likwidacji szkody z obowiązkowego

OC sprawcy. W przypadku OC poszkodowany nie wybiera przy zawieraniu własnej polisy

„wariantu kosztorysowego”. Kosztorys jest w takim przypadku metodą ustalenia wysokości

szkody i odszkodowania. Podstawowe znaczenie mają przepisy dotyczące naprawienia

szkody, w szczególności zasada, że odszkodowanie powinno rekompensować szkodę w

granicach odpowiedzialności sprawcy. Kodeks cywilny dopuszcza naprawienie szkody

poprzez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, a wysokość świadczenia nie jest uzależniona

wyłącznie od tego, czy poszkodowany przedstawi fakturę za wykonaną naprawę.

W odniesieniu do komunikacyjnego OC Komisja Nadzoru Finansowego wskazuje ponadto,

że metoda kosztorysowa i serwisowa nie powinny opierać się na różnych zasadach ustalania

cen części, materiałów i usług tylko dlatego, że poszkodowany zdecydował się na rozliczenie

szkody na podstawie kalkulacji. KNF podkreśla również, że w przypadku szkody częściowej

świadczenie powinno umożliwiać przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia.

Typowym błędem jest więc przekonanie, że kosztorys sporządzony przez ubezpieczyciela jest

niepodważalnym określeniem rzeczywistych kosztów naprawy. Kalkulacja może wymagać

weryfikacji, szczególnie gdy pominięto określone uszkodzenia, przyjęto niewłaściwą

technologię naprawy, zaniżono liczbę roboczogodzin albo zastosowano ceny części lub

stawki, które nie odpowiadają zasadom właściwym dla danego ubezpieczenia. KNF wymaga

w przypadku szkód komunikacyjnych przekazania uprawnionemu zrozumiałej kalkulacji

obejmującej między innymi rodzaj operacji naprawczych, części, ich jakość oraz liczbę

roboczogodzin.

Błędem jest również traktowanie pojęć „kosztorysowa” i „bezgotówkowa” jako określających

jakość naprawy. Są to przede wszystkim sposoby rozliczenia. W wariancie kosztorysowym

pieniądze otrzymuje zasadniczo uprawniony i sam organizuje naprawę. W rozliczeniu

warsztatowym lub bezgotówkowym należność za uzgodnioną naprawę jest zazwyczaj

rozliczana pomiędzy ubezpieczycielem a warsztatem. Szczegółowy mechanizm zawsze trzeba

jednak sprawdzić w umowie.

Przed wyborem opcji kosztorysowej w AC warto więc zweryfikować przede wszystkim

sposób ustalania cen części, stawki robocizny, zasady naliczania VAT, ewentualne potrącenia i

udział własny oraz możliwość zmiany sposobu rozliczenia już po powstaniu szkody. Dopiero

te elementy pokazują rzeczywistą różnicę pomiędzy wariantami polisy.

Podsumowanie: opcja kosztorysowa polega na ustaleniu odszkodowania na podstawie

kalkulacji przewidywanych kosztów naprawy zamiast rozliczenia przedstawionych faktur. W

ubezpieczeniu AC szczegółowe zasady takiej kalkulacji wynikają przede wszystkim z umowy

i OWU i mogą istotnie wpływać na wysokość świadczenia. W przypadku szkody z OC

sprawcy kosztorys jest natomiast metodą ustalenia odszkodowania i nie może sam w sobie

służyć do ograniczenia należnej poszkodowanemu rekompensaty tylko dlatego, że wybrał on

rozliczenie kosztorysowe.

Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie https://brokerniedzielski.pl/